Jak zastrzec PESEL i dokumenty po wycieku lub wyłudzeniu danych
Zastrzeżenie PESEL utrudnia wyłudzenie kredytu lub pożyczki na Twoje dane. Jak to zrobić, kiedy warto i jak zabezpieczyć dowód osobisty.
Poniższe informacje mają charakter poglądowy. Zasady działania usług publicznych i banków mogą się zmieniać, więc przed skorzystaniem sprawdź aktualny opis na oficjalnej stronie gov.pl lub w swoim banku.
Po co zastrzegać PESEL
Numer PESEL wraz z danymi z dowodu osobistego wystarcza oszustom, by próbować zaciągnąć na Twoje nazwisko kredyt, pożyczkę lub zawrzeć umowę. Zastrzeżony PESEL jest sygnałem dla instytucji, takich jak banki i firmy pożyczkowe, że nie powinny zawierać umów na ten numer bez dodatkowej weryfikacji. Dzięki temu wyłudzenie staje się trudniejsze.
Zastrzeżenie nie blokuje korzystania z PESEL w życiu codziennym: nadal możesz załatwiać sprawy w urzędzie, u lekarza czy w szkole. Utrudnia ono głównie zaciąganie zobowiązań finansowych. Jeśli chcesz wziąć kredyt, musisz najpierw cofnąć zastrzeżenie.
Kiedy warto to zrobić
- Podałeś PESEL oszustowi przez telefon, SMS lub na fałszywej stronie.
- Zgubiłeś lub skradziono Ci dowód osobisty, albo przekazałeś jego skan nieznanej osobie.
- Twoje dane znalazły się w wycieku, o którym poinformowała firma lub serwis, z którego korzystasz.
- Nie planujesz brać kredytu i chcesz po prostu zwiększyć ochronę.
Jak zastrzec PESEL
- Wejdź na oficjalną stronę gov.pl lub do aplikacji mObywatel i wybierz usługę zastrzeżenia numeru PESEL.
- Zaloguj się profilem zaufanym, e-dowodem lub w inny sposób dostępny w usłudze.
- Potwierdź zastrzeżenie. Status zmienia się niemal od razu.
- Zapisz potwierdzenie. Zastrzeżenie możesz też zgłosić osobiście w urzędzie gminy albo w swoim banku, jeśli oferuje taką usługę.
Cofnięcie zastrzeżenia robi się tak samo – przez gov.pl, aplikację lub w urzędzie – i jest bezpłatne. Nie zostawiaj zastrzeżenia „na zawsze” bez potrzeby, jeśli planujesz kredyt, ale też nie zwlekaj z jego włączeniem, gdy podejrzewasz wyciek.
Jak zabezpieczyć dowód osobisty
- Jeśli dowód zginął, zgłoś to w urzędzie gminy lub przez internet i poproś o unieważnienie dokumentu.
- Zastrzeż dokument w banku – bank wprowadza informację do systemu, dzięki któremu inne instytucje widzą, że dokument jest nieważny.
- Możesz skorzystać z serwisu, który gromadzi informacje o dokumentach zastrzeżonych, np. usługi prowadzonej przez Związek Banków Polskich.
- Nie wysyłaj skanów dowodu bez ważnego powodu, a jeśli musisz, dopisz na kopii cel jej wykorzystania i datę.
- Nie fotografuj dowodu na prośbę osoby, która dzwoni lub pisze niezapowiedzianie.
Dodatkowe kroki
- Sprawdź swoje zobowiązania w Biurze Informacji Kredytowej. Zobaczysz, czy ktoś nie zaciągnął kredytu na Twoje dane.
- Włącz powiadomienia o transakcjach i weryfikację dwuetapową w banku i poczcie.
- Zmień hasła, jeśli używałeś tego samego w kilku miejscach, i korzystaj z menedżera haseł.
- Zachowaj dowody wyłudzenia: wiadomości, numery telefonów, daty rozmów.
- Zgłoś sprawę na policję. Zawiadomienie przyda się przy sporach z firmami, które twierdzą, że zawarłeś z nimi umowę.
Co zrobić, gdy ktoś zaciągnął zobowiązanie na Twoje dane
- Napisz do firmy, która wystawiła pożyczkę lub umowę, że nie zawierałeś jej, i poproś o dokumenty.
- Zgłoś sprawę na policję i dołącz kopię zawiadomienia do korespondencji z firmą.
- Skontaktuj się z BIK i poproś o sprostowanie wpisu, jeśli zobowiązanie zostało zarejestrowane.
- W razie sporu możesz zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego lub do miejskiego rzecznika konsumentów.
Zastrzeżenie PESEL to szybki i bezpłatny sposób, by utrudnić oszustom wyłudzenie kredytu na Twoje dane.